Martial

Ausgewählte Epigramme – lateinischer Text mit Vokabeln und Übersetzungen

1, 57 – an Flaccus

Lateinischer TextVokabeln

Qualem, Flacce, velim quaeris nolimve puellam.
Nolo nimis facilem difficilemque nimis.
Illud, quod medium est atque inter utrumque, probamus.
Nec volo quod cruciat nec volo quod satiat.

cruciare=foltern, nerven
satiare=sättigen, nichts verlangen, nach dem Mund reden

2, 35 – an Phoebus

Lateinischer TextVokabeln

Cum sint crura tibi similent quae cornua lunae,
in rhytio poteras, Phoebe, lavare pedes.

crus, cruris, n.=Unterschenkel, Bein
rhytium=Trinkhorn

2, 66 – an Lalage

Lateinischer TextÜbersetzung

Unus de toto peccaverat orbe comarum
Anulus, incerta non bene fixus acu.
Hoc facinus Lalage speculo, quo viderat, ulta est,
Et cecidit saevis icta Plecusa comis.
Desine iam, Lalage, tristes ornare capillos,
Tangat et insanum nulla puella caput.
Hoc salamandra notet vel saeva novacula nudet,
Ut digna speculo fiat imago tua.

Ein Ringlein bloss war verrutscht in ihrer Haarwelt,
weil eine Nadel nicht gut genug hielt.
Das rächte Lalage mit dem Spiegel, in dem sies gesehen,
und schlug die Friseuse zu Boden wegen verrückter Frisur.
Gib endlich auf, Lalage, dein tristes Haar zu frisieren,
kein Mädchen lege an deinen Dummkopf mehr Hand.
Der Salamander soll wüten, rasendes Messer schere ihn kahl,
damit dein Aussehen endlich den Spiegel verdient.

3, 8

Lateinischer TextVokabeln

"Thaida Quintus amat." - "Quam Thaida?" - "Thaida luscam."
Unum oculum Thais non habet, ille duos.

Thais: griech. Mädchenname
luscus=einäugig

3, 12 – an Fabullus

Lateinischer TextÜbersetzung

Unguentum, fateor, bonum dedisti
Convivis here, sed nihil scidisti.
Res salsa est bene olere et esurire.
Qui non cenat et unguitur, Fabulle,
Hic vere mihi mortuus videtur.

Eine super Salbe botest du deinen Gästen
gestern, doch es gab nichts zu essen.
Das ist ja zum Lachen: hungern und duften!
Wer nicht isst, aber einbalsamiert wird,
- verzeih mir, Fabullus - ist tot!

Übersetzung: www.kaluwi.de

3, 26 – an Candidus

Lateinischer TextVokabeln

Praedia solus habes et solus, Candide, nummos,
Aurea solus habes, murrina solus habes,
Massica solus habes et Opimi Caecuba solus,
Et cor solus habes, solus et ingenium.
Omnia solus habes - hoc me puta velle negare! -
Uxorem sed habes, Candide, cum populo.

aurea: ergänze vasa
Murrina [vasa] = Gefässe aus Murra
Massicum, Caecubum: edle Weinsorten
Opimi=aus dem Konsulatsjahr des Opimius = uralt

Quelle: www.tonykline.co.uk/PITBR/Latin/Martial.htm am 14.01.2006

3, 43 – an Laetinus

Lateinischer TextVokabeln

Mentiris iuvenem tinctis, Laetine, capillis,
tam subito corvus, qui modo cycnus eras.
Non omnes fallis; scit te Proserpina canum:
Personam capiti detrahet illa tuo.

corvus=Rabe
cycnus=Schwan
persona=Maske

3, 63 – an Cotilus

Lateinischer TextVokabeln

Cotile, bellus homo es: dicunt hoc, Cotile, multi.
Audio: sed quid sit, dic mihi, bellus homo.
'Bellus homo est, flexos qui digerit ordine crines,
Balsama qui semper, cinnama semper olet;
Cantica qui Nili, qui Gaditana susurrat,
Qui movet in varios bracchia volsa modos;
Inter femineas tota qui luce cathedras
Desidet atque aliqua semper in aure sonat,
Qui legit hinc illinc missas scribitque tabellas;
Pallia vicini qui refugit cubiti;
Qui scit, quam quis amet, qui per convivia currit,
Hirpini veteres qui bene novit avos.'
Quid narras? hoc est, hoc est homo, Cotile, bellus?
Res pertricosa est, Cotile, bellus homo.

digerere=ordnen
balsamum=Balsam
cinnamum=Zimt
cantica Nili, cantica Gaditana=Lieder vom Nil, - aus Cadiz
volsus,a,um=enthart
tota luce=tota die
pallium=Mantel
cubitus=Ellenbogen
Hirpinus: ein bekanntes Rennpferd
pertricosus,a,um= verwickelt, kompliziert

4, 44 – über den Vesuvausbruch

Lateinischer TextVokabeln

Hic est pampineis viridis modo Vesbius umbris,
Presserat hic madidos nobilis uva lacus:
Haec iuga, quam Nysae colles plus Bacchus amavit,
Hoc nuper Satyri monte dedere choros.
Haec Veneris sedes, Lacedaemone gratior illi,
Hic locus Herculeo numine clarus erat.
Cuncta iacent flammis et tristi mersa favilla:
Nec superi vellent hoc licuisse sibi.

pampineus= Weinlaub
viridis,e= grün
modo= eben noch, eben erst
madidus= nass, wasserreich
uva= Weintraube
lacus,us, m.= Kübel, Kufe
chorus= Reigen, Tanz; Schar
numen= Gottheit
mergere= versenken, begraben
favilla= Asche

Vesbius=Vesuvius
Nysa=Stadt in Indien, wo Bacchus erzogen wurde
Satyrus=Satyr, Gefährte des Bacchus
Venus=Aphrodite
Lacedaemo(n)=der sittenstrenge Spartaner
Hercules=Herakles

5, 43

Lateinischer TextVokabeln

Thais habet nigros, niveos Laecania dentes.
Quae ratio est? Emptos haec habet, illa suos.

niger,a,um= schwarz
niveus,a,um=schneeweiss

5, 58 – an Postumus

Lateinischer TextÜbersetzung

Cras te victurum, cras dicis, Postume, semper.
Dic mihi, cras istud, Postume, quando venit?
Quam longe cras istud, ubi est? aut unde petendum?
Numquid apud Parthos Armeniosque latet?
Iam cras istud habet Priami vel Nestoris annos.
Cras istud quanti, dic mihi, possit emi?
Cras vives? hodie iam vivere, Postume, serum est:
Ille sapit, quisquis, Postume, vixit heri.

Morgen wirst du leben, wiederholst du, Postumus, ständig.
Sage mir, wann kommt das Morgen denn?
Wo ist es? Wie weit weg? Wo kann man es erreichen?
Versteckt es sich bei Persern und Armeniern?
Dein Morgen ist so alt wie Priamus und Nestor.
Sag an, wie teuer ist es einzukaufen?
Lebst du morgen? Heute leben wärzu spät!
Der weise Mann hat, Postumus, gestern schon gelebt.

Übersetzung: www.kaluwi.de

6, 34 – an Diadumene

Lateinischer TextÜbersetzung

"Basia da nobis, Diadumene, pressa." - "Quot?" inquis.
"Oceani fluctus me numerare iubes
Et maris Aegaei sparsas per litora conchas
Et quae Cecropio monte vagantur apes,
Quaeque sonant pleno vocesque manusque theatro,
Cum populus subiti Caesaris ora videt.
Nolo quot arguto dedit exorata Catullo
Lesbia: pauca cupit, qui numerare potest."

Küss mich, Diadumenos, oft. - Wie oft?
Fragst du und lässt mich des Meeres Wogen zählen,
die Muscheln am weiten Strand der ägäis,
die Bienen, die schwärmen auf Kekrops' Berg,
die Hände und Stimmen, die lärmen im vollen Theater,
sobald das Volk das Antlitz des Kaisers erspäht.
Ich will nicht bloss so oft, wie Lesbia küsste den klugen Catullus:
Mit wenig bescheidet sich, wer noch zu zählen vermag.

Übersetzung: www.kaluwi.de

6, 57 – an Phoebus

Lateinischer TextVokabeln

Mentiris fictos unguento, Phoebe, capillos
et tegitur pictis sordida calva comis.
Tonsorem capiti non est adhibere necesse:
Radere te melius spongia, Phoebe, potest.

unguentum=Salbe
calva=Schädel (calvus,a,um=kahl)
tonsor=Friseur
spongea=Schwamm

6, 60

Lateinischer TextVokabeln

Laudat, amat, cantat nostros mea Roma libellos,
meque sinus omnes, me manus omnis habet.
Ecce rubet quidam, pallet, stupet, oscitat, odit.
Hoc volo: nunc nobis carmina nostra placent.

rubeo= vor Scham erröten
palleo= erbleichen
stupeo= verdutzt sein
oscito= gähnen

8, 73

Lateinischer TextNamen

Instanti, quo nec sincerior alter habetur
Pectore nec nivea simplicitate prior,
Si dare vis nostrae vires animosque Thaliae
Et victura petis carmina, da quod amem.
Cynthia te vatem fecit, lascive Properti;
Ingenium Galli pulchra Lycoris erat;
Fama est arguti Nemesis formosa Tibulli;
Lesbia dictavit, docte Catulle, tibi:
Non me Paeligni nec spernet Mantua vatem,
Si qua Corinna mihi, si quis Alexis erit.

Thalia
Cynthia
Propertius
Gallus
Lycoris
Tibullus
Lesbia
Catullus
Paelignus
Mantua
Corinna
Alexis

8, 74

Lateinischer TextVokabeln

Oplomachus nunc es, fueras opthalmicus ante.
Fecisti medicus, quod facis oplomachus.

(h)oplomachus= Schwertkämpfer
opthalmicus= Augenarzt

12, 46

Lateinischer Text

Difficilis facilis, iucundis acerbus es idem:
nec tecum possum vivere nec sine te.

„Priscus & Verus“

Lateinischer TextVokabeln

Cum traheret Priscus, traheret certamina Verus,
Esset et aequalis Mars utriusque diu,
Missio saepe viris magno clamore petita est;
Sed Caesar legi paruit ipse suae:
Lex erat, ad digitum posita concurrere parma : -
Quod licuit, lances donaque saepe dedit.
Inventus tamen est finis discriminis aequi:
Pugnavere pares, subcubuere pares.
Misit utrique rudes et palmas Caesar utrique:
Hoc pretium virtus ingeniosa tulit.
Contigit hoc nullo nisi te sub principe, Caesar:
Cum duo pugnarent, victor uterque fuit.

Priscus, Verus: zwei Gladiatoren
trahere = hier: in die Länge ziehen
missio = Befreiung vom weiteren Fechten an diesem Tag / Begnadigung
Caesar: Kaiser Titus
ad digitum: "bis zum Finger" = bis einer der Kämpfer aufgibt, indem er die Hand hebt
concurrere = hier: aufeinander losgehen
parma = der hölzerne Schild des thrakischen Gladiators
lanx, lancis, f. = Schale, Wagschale
discrimen = hier: Entscheidungskampf
subcubare/succubare = unter ... liegen
rudis, is, f. = Stab
palma = Siegespalme

Martial, Spectaculorum, I, XXVII (XXIX)